Erzurum Haber, Güncel Erzurum Haberler,  guncel25.com
HV
24 MAYIS Salı 09:39
Advert

ASIRLARI BİRLEŞTİREN TARİHİ KÜMBETLER

Rabia Kaçdi
Rabia Kaçdi
Giriş Tarihi : 14-10-2020 15:39

Merhaba, Güncel25 okurları;

Erzurum şehrinin tarihi yansıtan yaşantıları bu hafta Sultanmelik mahallesinde etrafının tarihi Erzurum evleri ile çevrildiği, boynuzun kulağı geçtiği tarihi minarelere komşu olan 3 kümbetler ile devam ediyor.

Erzurum’ da 3 kümbetler olarak bilinen tarihi yapıların rivayetlere göre 4 kümbet olduğu ve kümbetlerin etrafının mezarlık olduğu bilinmektedir. Günümüzde ise 3 kümbet olarak varlığını, ihtişamını korumakta ve kümbetlerin yanında kare formda mescit veya kümbet olduğu tahmin edilen yapı bulunmaktadır.

Yapılan kümbetlerin yüzyılları farklılık göstermektedir. Farklı mimari özelliklerin görüldüğü kümbetlerde 12. yüzyılda yapılan kümbetin Emir Saltuk adına yapıldığı bilinirken diğer kümbetlerin 14. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmekte olup anonim olarak bilinmektedirler. Farklı asırların bir araya getirdiği kümbet yapılarının mimari özellikleri de dönemlerinin özelliklerini yansıtmaktadır.

Emir Saltuk Kümbeti 12.yüzyılda sekizgen gövdeli, yaklaşık 12 metre yüksekliğinde, kesme taştan imal edilmiş olup üzeri kubbe ile örtülü olan kümbet koni biçiminde yükselirken merkeze doğru sivri kubbeye dönüşmüştür. Kümbetin cephesine baktığımızda kırmızı, beyaz ve gri renklerde taş kullanıldığını ve yuvarlak kemerli ikiz pencerelerin ana yöndeki cephelerde oluşturdukları orantılı boşlukları görmekteyiz. Sekizgen gövdeli kümbetin bütün cepheleri üçgen alınlıklar ile taçlandırılmıştır. Sekizgen gövdenin üzerinde üçgen alınlıkların gerisinden başlayan silindirik kasnak kümbette farklı geometrik formların orantılı bir araya gelişini de anlatmaktadır. Silindirik formun sekizgen formla birleşim noktalarında üçgen kesitli, dikdörtgen açıklıklı ve yuvarlak kemerli nişlerde hayvan ve bitkisel figürler yer almaktadır. Kullanılan figürlerin Orta Asya Türk takvimlerinde kullanılan figürler olduğu tahmin edilmektedir. Kümbetin her bir nişinde farklı bir figür resmedilmiştir.

Emir Saltuk Kümbeti’nin güneydoğusunda yer alan Anonim Kümbet 1 diye adlandırılan eser dört köşesi pahlı kare kaide üzerinde onikigen gövde olarak inşa edilmiştir. Cephesinde yer alan kemerlerin ardından silindirik gövde ile devam eden kümbet külahla örtülmüştür. Kümbete giriş batı yönündeki kapı ile sağlanır. Alt kısmında mazgallarla kaplı 3 büyük penceresi bulunurken üst kısmında bir küçük penceresi bulunmaktadır.

Emir Saltuk Kümbeti’nin güneybatısında yer alan Anonim Kümbet 2 de onikigen gövdeli olup taş külahla örtülüdür.

Farklı asırlarda inşa edilen kümbetler tarihin yaşantısı olarak günümüzde varlıklarını korumaktadır. Çevresinde yapmakta oldukları Millet Bahçesi projesi ile tarihi çevreye değer kazandırmaya çalışıyorlar.

Günümüz yaşantısı tarihi çevrenin izlerini yok etmeye mecbur kılmış gibi…

Değerli şairimiz Mehmet Akif Ersoy ‘un İstiklal Marşı’nda Türk milletine hitap ettiği şekilde;

‘ Bastığın yerleri 'toprak!' diyerek geçme, tanı: Düşün altında binlerce kefensiz yatanı.’ dizelerindeki

hissiyatı tarihi eser kavramı etrafında düşünmeli ve benimsemeliyiz.

 

Haftaya görüşmek dileğiyle,

YORUMLAR